Na maanden – misschien zelfs wel langer – van schrijven is de eerste, ruwe versie van je verhaal klaar. Ik zeg erbij ‘ruwe’, want in deze fase is een manuscript nog zeker niet klaar. Er moet nog geschaafd en herschreven worden om er een mooi verhaal van te maken. Herschrijven heeft meerdere doelen. Ten eerste het eruit filteren van taal- en spelfouten, contradicties en losse eindjes. Ten tweede is dit het moment om meer diepgang in je verhaal aan te brengen en te checken of alles verhaaltechnisch klopt.
Dit eerste herschrijven doe je voordat je het aan iemand laat lezen. Je proeflezers wil je bewaren voor na de eerste keer herschrijven, dan hebben zij een betere versie om dus ook betere feedback op te geven. In deze herschrijffase let je in principe nog niet op taal- en schrijffoutjes, het gaat eerst om de grote lijnen.
De reden hiervoor is dat je dan nu taalfouten gaat verbeteren in zinnen die er met het herschrijven misschien toch uit gaan. Tevens levert herschrijven – onbedoeld – ook altijd (nieuwe) schrijffoutjes op. Dit komt vaak door het omgooien van zinnen, waardoor een woordje blijft staan, of bijvoorbeeld omdat een woord na het herschrijven in meervoud moet en in enkelvoud is blijven staan. Ná het eerste herschrijven ga je al deze dingen eruit filteren.
Voor het herschrijven van je eerste versie heb ik 5 tips:
1. Laat het los
Of in ieder geval voor een week of drie, maar liefst langer. Heel moeilijk, want je wilt er graag meteen mee verder. Maar laat je verhaal echt minimaal drie weken liggen zonder ernaar te kijken. Je zult zien dat je het dan met wat meer afstand kan lezen en eerder dingen ziet die niet kloppen of beter kunnen.
2. Begin met de grote lijnen
Het beste kun je dan het manuscript uitprinten, vanaf papier lees je het al met wat meer afstand. Lees je verhaal het liefst in één keer door, of in ieder geval niet met lange tussenpozen. Zo merk je namelijk sneller als er iets mist of dubbelop is. Schrijf alles wat je opvalt met potlood in de kantlijn. Loopt het ergens stroef? Is het duidelijk waar het verhaal heen gaat en is het einde logisch? Zijn het sterke, ronde personages of zijn ze nog wat plat? Heeft je hoofdpersoon een duidelijk doel? Zijn er niet te veel personages die weinig nut hebben? Deze zou je kunnen samenvoegen tot minder, maar sterkere, personages.
Is er een conflict om het verhaal spannender te maken? Klopt het perspectief overal? Is er niet ineens een alwetende verteller, terwijl er eerst een duidelijke ik-persoon of een derde persoon enkelvoud was? Zijn er zinnen waar je over struikelt? Als jij, terwijl jij ze geschreven hebt, er al over struikelt, dan zullen je lezers dat zeker doen.
3. Ga aan de slag met je eigen bevindingen
Nu duik je weer in je Word-bestand en ga je aan de slag met alles wat je tegengekomen bent. Diep gelijk ook je karakters uit en maak je verhaallijn(en) sterker. Voeg toe wat je nog kwijt wilt en wat jij denkt dat het verhaal nog mist. Vaak kunnen scènes nog uitgebreid worden om je verhaal sterker te maken.
4. Meer de diepte in
Kijk waar je je verhaal nog meer diepte kunt geven. Voeg meer beschrijvingen toe van de omgeving of van de personages, of schrap juist op sommige momenten als er meer vaart (spanning) in een scène moet komen. Ook het toevoegen van een extra verhaallijn kan je verhaal meer diepte geven als het nog wat mist. Voeg bijvoorbeeld een extra queeste of probleem toe.
5. Haal het door een zeef
Als laatste stap ga je het nu nogmaals helemaal van voren af aan lezen. Nu zoom je in op de kleine dingen. Hier ligt de focus op de taal- en spelfoutjes, dubbele woorden, vergeten woorden, dubbele spaties, verkeerd inspringen en woordjes die onbedoeld zijn blijven staan bij het herschrijven van zinnen. Hoofdstuk voor hoofdstuk loop je je zinnen en alinea’s nogmaals na. Kijk nog eens kritisch naar je zinnen. Schrap zinnen die niets toevoegen. Kijk hoe je je zinnen sterker kunt maken, herschrijf waar nodig in de actieve vorm en schrap vulwoorden en stopwoorden. De bedoeling is om nu echt alle rommeltjes eruit te zeven. Daarna is het tijd om het naar proeflezers te sturen.
Meer tips voor een volgende herschrijfronde lees je hier.
Waar let jij op bij het herschrijven?
Groetjes, Giovanna