Proeflezers, het hoe en waarom

Als de eerste versie van je boek klaar is wil je het natuurlijk laten lezen aan anderen, hoe spannend dat ook is. Voordat je het naar een redacteur stuurt die er professioneel mee aan de slag gaat, kun je het naar een aantal proeflezers sturen. Een proeflezer leest het als lezer, maar wel met een kritische blik om jou verder te helpen. Met die feedback verbeter jij je verhaal en zorg je ervoor dat je de foutjes of oneffenheden eruit haalt waar je zelf overheen leest.
Wie worden je proeflezers?

Iedereen die graag leest is op zich geschikt. Alleen wil je natuurlijk wel feedback terug krijgen waar je iets mee kan. Alleen maar een ‘ach, kindje wat geweldig’ van je moeder of oma is leuk, maar helpt je niet verder. Zoek mensen die kritisch kunnen en mogen zijn. Proeflezers kun je opdelen in:

–          Doelgroeplezers

Kies een paar proeflezers uit een voor jouw verhaal relevante doelgroep. Schrijf je een Young Adult? Laat je verhaal dan door minstens één iemand uit die leeftijdsgroep lezen. Schrijf je een kinderboek? Laat het proeflezen door een kind uit die doelgroep én zijn of haar ouders. Die weten immers ook goed wat die leeftijd aanspreekt en begrijpt. Schrijf je een thriller? Zoek dan een proeflezer die veel thrillers leest.

–          Overige proeflezers

Iemand die veel leest is altijd goed. Of iemand die veel met taal bezig is. Een taalstudent of een collega-schrijver. Of iemand die administratief werkt doet en veel documenten leest. Een mix van verschillende proeflezers werkt het beste.

Proeflezers

Wees duidelijk

Hoe duidelijker jij bent over wat je van je proeflezers verwacht, hoe duidelijker je dat ook terug krijgt. Dat geldt ook voor de deadline wanneer je het verhaal terug zou willen. Als je geen datum afspreekt is de kans groot dat mensen het (onbedoeld) uitstellen, het vergeten of het er gewoon bij inschiet. Spreek een termijn af die haalbaar is om het te lezen. Afhankelijk van het aantal te lezen woorden kan dat 1-2 maanden zijn.

 

Vragenlijsten, een go of een no-go?

Ik vind het zelf niet prettig als ik proeflees voor iemand en een ellelange lijst met vragen krijg die ik nadien of misschien al tijdens het lezen moet beantwoorden. Zo’n lijst manipuleert onbedoeld de proeflezer om het op een bepaalde manier te lezen. Een proeflezer zit dan veel minder in het verhaal. Dingen die hem anders misschien wel opgevallen waren ziet hij nu niet door de focus op de vragenlijst: hier ‘moet’ ik opletten. En wat heb je eigenlijk aan een aantal ingevulde standaard vragen? Ik vind het zelf veel belangrijker als een proeflezer er blanco in gaat en laat weten wat hem opviel, waar hij over struikelde, wat hij miste (dat zijn dus eigenlijk de enige dingen waar ik de proeflezer op vraag te letten). En niet wat ik hoop dat hij gezien heeft.

Proeflezers

Tip

Laat je verhalen niet door te veel proeflezers lezen, je krijgt dan te veel tegengestelde meningen. Een paar kritische lezers zijn wel genoeg. Een stuk of vijf mensen uit verschillende doelgroepen is iets waar je echt aan hebt.

 

Gebruik jij proeflezers om je verhaal te laten lezen en feedback te krijgen?

 

Groetjes,

Giovanna Jansen

 

Photo credits: Free stock photo’s; source unknown

4 Comments

  1. Darina

    23/10/2018 at 07:56

    Goede tips! Ik wil zeker een proeflezer gaan inschakelen.
    Darina blogde over…Q&A | Wat zijn jullie vragen aan mij?My Profile

    1. Giovanna Jansen

      23/10/2018 at 15:02

      Is echt aan te raden, proeflezers. Geniet van je vakantie Darina, hoop dat het minder stormt ondertussen.

  2. Lianne Reijntjes

    24/10/2018 at 19:41

    Ik heb in totaal een stuk of zeven proeflezers gehad. In grote lijnen vertelden ze hetzelfde, maar toch zaten er ook handige, kleine tips bij die één iemand dan bijvoorbeeld erg opviel. Een proeflezer zei dat mijn personages vaak ‘Heey’ tegen elkaar zeiden als groet. Dat had ik zelf niet eens door en dus meteen aangepast. Zo handig kan het dus zijn 🙂 Overigens snap ik dat van die lange vragenlijst wel. Ik vind het om dezelfde reden als wat jij noemt ook niet prettig om zo’n lijst te ontvangen, terwijl ik er bij mijn eigen manuscript wel een mee had gestuurd. Niet een enorm lange, volgens mij echt maar 10 vragen. Maar het was juist wel heel handig om al die antwoorden te vergelijken en te zien wat al goed was en waar het beter kon.

    1. Giovanna Jansen

      24/10/2018 at 19:53

      Dat is eigenlijk heel fijn dat ze in grote lijnen hetzelfde aangaven, want zeven totaal verschillende meningen is lastig. Welke leg je naast je neer en welke niet. Grappig dat jij dat ook hebt bij vragenlijsten, dat je ook niet prettig om ze te ontvangen, maar er zelf wel nut van hebt. Overigens vond ik die van jou niet te lang. Tot 10 vragen is denk ik precies een mooi lijstje.

Leave a Reply

CommentLuv badge

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

%d bloggers liken dit: